Bu yazıda kişinin kimliğinin ne olduğuna ve kimlik türlerine değineceğim.
Kelime olarak kimlik
Türkçe'de en sevdiğim kelimelerden birisidir "kimlik". Bu kelimeyi okurken yapacağınız bir duraklama onu tanımlıyor: Kim-lik. İşte, gün yüzüne çıktı anlamı: Kimlik, "kim" olduğundur.
Elbette resmi bir görünümü de vardır kimliğin. Kimlik kartları, nüfus cüzdanları, kartvizitler vs. hep kim olduğumuzu belirtir. Bir başka deyişle: birinin, belirli bir kimse olması için var olan tüm koşullardır.
Kimlik türleri
Çevresel koşullara göre isimlendirilen oldukça fazla kimlik türü vardır: Sosyal kimlik, politikacı kimliği, sporcu kimliği, sanatçı kimliği, hukukçu kimliği, dijital kimlik... Bunlar kendlerine has inceleme alanlarına sahip. Ben bu kadar ayrıma girişmeyeceğim. İki dinamik kimlikten bahsedeceğim: Fiziki kimlik, Ruhî kimlik.
Fiziki kimlik
En kısa ifadeyle: Bir kimsenin dış görünüşüdür. Parmak izinden yüz hatlarına somut olan, diğer insanlar tarafından algılanması fazla çaba gerektirmeyen, her türlü bedensel özelliktir.
Kişinin fotoğrafı da fiziksel kimliğe dahildir. Öyle ki kişinin görüntüsü, yüzeysel bir bakışla, kişiyle ilgili fiziksel bilgi verir. Bu nedenle fotoğraf veya video ile görüntülerin hapsedilmesi bunu değiştirmez.
Ruhî kimlik
Kişinin sahip olduğu soyut niteliklerdir. Bu anlamda kişinin; ismi, düşünceleri, olaylara veya hayata bakış açısı, duyguları vs. o kişinin ruhî kimliğine dahildir. Bu unsurları, bir diğer insanın, yalnızca kişiye bakarak saptaması fiziki kimlik unsurlarına nispeten daha zordur, bazen de imkansızdır.
Kimlik bir insandaki belirleyici öğelerin toplamı olduğundan bu tür de kişiye özgüdür. Örneğin herkesin; sevinci, üzüntüyü yaşama şekli farklıdır. Bu farklılık bu öğelerin yorumundadır. Öyle ki öz itibariyle birdirler.(İsim gibi ögeler hariç)
Kimliklerin birlikte düşünülmesi
Kimlikler her ne kadar müstakil olsa da, bir kimse için, birbirlerinden ayrı düşürülemezler. Öyle ki fiziki kimlik, ruhî kimlik olmadan manasız; ruhî kimlik de fiziki kimlik olmadan dilsizdir.
Ruhî kimlik zamandan ve mekandan soyuttur. Ancak kendisini bu hayatta ifade edebilmek için hapsolması şarttır. Hapsolduğu yer fiziki kimliktir. Öyle ki içinde bulunduğu mekan artık hayvan vücududur. Böylelikle zamanın içinde yer alabilmiş ve ona da mahkum düşmüştür.
Genel adıyla "kimlik kartları" olan resmi veya resmi olmayan belgeler bu birleşimin ürünüdür. İsim ve fotoğrafın(veya parmak izi) yer aldığı bu belgeler kişinin, toplumda asgari bir biçimde belirlenmesi yöntemidir.
Kimlik karmaşası
Kimliklerin bir kimse için ayrı düşürülemeyeceğini söyleyip de bunların çatışmasından bahsetmemek yanlış olurdu. Bu manada kimliklerin uyuşması da büyük önem teşkil ettiğini eklemek gerekir.
"Kendiyle barışık olmak" şeklinde de ifade edebileceğimiz bu uyum durumu, kimliklerin doğru kanallardan birbirleri ile iletişimini açıklar. Bunun aksi kimliklerin çatışmasına veya kimlik karmaşasına yol açar.
Kimlik karmaşası birkaç şekilde meydana gelebilir: Örneğin bir kimliğin tamamının veya bir kısmının yok sayılması bu durumun tipik örneğidir(nihilizm, materyalizm). Bir başka örnek de bir kimiliğin veya her ikisinin işlevlerini tam olarak yerine getirememesi verilebilir(asosyallik, özgüvensizlik). Bu örnekler hem sebep hem de sonuç özelliği taşımaktadır.
Son birkaç söz
İnsanın "kim olduğu" önemlidir. Öyle ki bu belirlilik ona anlamlı ve mutlu bir hayatın anahtarını verir. Eklemek gerekir ki belirlilik, insana her zaman fayda sağlamaz. Ancak bu durum, bu doğrultudan sapmak için yeterli bir bahane değildir.
İnsan; karmadır, karmaşıktır, çok katmanlıdır. Bunun aksinin iddiası, insan potansiyelinin kısmen veya tamamen göz ardı edilmesidir, cehaleti seçmektir. Bunun kabulü ise kişiye büyük bir sorumluluk yükler: Potansiyeli keşfetmek.
-nbsas-
