İştikak

Başlangıç: 2018-07-22

Her hafta güncellenmektedir.

 

Sözlükteki maddelerin formülü :

> KELİME: Köken dil :: kelimenin köken dildeki orijinal hali ~ kelimenin köken dilde geldiği anlam/ anlamlar

> KELİME: Köken dil :: türediği_kelime_veya_anlam’’ ~ türediği kelimenin köken dilde geldiği anlam/ anlamlar

> KELİME: Köken dil :: ilk_kelime + ikinci_kelime = birleşik kelime ~ ilk_anlam+ ikinci_anlam = birleşik k.

> KELİME: Köken dil :: kök_kelime => dönüşen_kelime... ~ kök_anlamı => dönüşen_kelimenin_anlamı

> KELİME: Köken dil :: +tekil kelime+ // burada KELİME, artıların arasındaki kelimenin çoğuludur

> KELİME: Köken dil ~ kelimenin köken dilde geldiği anlam/ anlamlar = açıklama

> Köken bilimi veya etimoloji (Antik Yunan dili ἡ ἐτυμολογία - hē etymología), bir dildeki sözcüklerin kökenlerini ve bunun bir gereği olarak o dilin diğer dillerle ve o dili konuşan toplulukların geçmişten bugüne diğer topluluklarla olan kültürel ilişkilerini araştırır. Bir başka tabirle köken bilimi, bir kelimenin ya da dildeki benzer bir kullanımın gelişme sürecinin ilk ortaya çıkışından itibaren izlenmesi, hangi dillerde ne şekilde yayıldığının tespit ederek parça ya da bileşenlerinin analiz edilmesi bilimidir.

- Etimoloji kelimesi de asıl, hakiki, gerçek anlamındaki ὁ ἔτυμος (ho étymos) ile söz, kelime anlamındaki λόγος / lógos kelimelerinin birleşmesi ile oluşmuştur. Eskiden kullanılan ve Arapça kökenli olan ismi ise iştikak ilmidir.

- Köken bilimi uzmanlarına etimolog, köken bilimci veya iştikakçı denir.

- Ayrıca, etimologlar hakkında doğrudan bilgi edinilemeyecek ölü diller hakkında, kalıntı ve bulguları takip ederek çeşitli sonuçlar çıkartırlar. İlgili dillerdeki kelimeleri karşılaştırarak ortak ana dil hakkında daha fazla bilgi elde edilebilir. Bir sözcüğün en eski, kaynak şekline etymon (τὸ ἔτυμον) denmektedir.

1   > REKLAM: Fransızca :: réclame ~ tanıtma, kitap sayfalarının altına yazılıp, karşı ki sayfanın başladığı sözcük

2   > AJANS: Sanskritçe :: ajati’’ ~ kendi kendine devinen, iş gören

3   > TEŞEBBÜS: Arapça :: şebs’’ ~ yapışkan

4   > MARKA: İtalyanca :: marca ~ belirti, im

5  > MAMÜL: Arapça :: amel’’ => mamul ~ iş => işlenmiş, yapılmış, îmal edilmiş

6  > KAMPANYA: İtalyanca :: Campagna ~ düzlük, tarla, savaşa çıkma

7  > MÜŞTERİ: Arapça :: şira’’ ~ satın alma

8  > RAKİP: Arapça :: rükub ~ yarışma

9  > PİYASA: İtalyanca :: piazza ~ alan, alışveriş yeri

10> PAZAR: Farsça :: bazar ~ yiyecek satış yeri

11> OFİS: Latince :: officium” ~ iş, görev, ödev

12> ATÖLYE: Fransızca :: atelier ~ işyeri, işlik

13> FABRİKA: Latince :: faber’’ => fabricca ~ iş yapmak => işyeri.

14> RAPOR: Fransızca :: rapport ~ geriye götürme, yerine getirme

15> MÜDÜR ve İDÂRE: Arapça :: devr ~ dönmek, döndürmek

16> ÂMİR ve MÊMUR: Arapça :: emr’’ ~ buyruk

17> ASİSTAN: Latince :: assistare’’ ~ yanında olma, yakınında durma

18> PERÂKENDE: Farsça :: pirakende ~ dağıtmak

19> BAKKAL: Arapça :: bakl’’ ~ yemeklik yeşil bitkiler

20> BÜFE: Fransızca :: buffet ~ sofra takımları dolabı

21> DÜKKAN: Farsça :: dükan ~ öteberinin üstüste yığıldığı yer

22> BAYÎ: Arapça :: bey’ ~ satış

23> İŞPORTA: Latince :: sporta’’ ~ sepet

24> ESNAF: Arapça :: +sınıf+

25> MESLEK: Arapça :: süluk’’ ~ benimsenen yol.

26> ÜCRET: Arapça :: ecr’’ ~ bir işin karşılığı

27> MAAŞ: Arapça :: ayş’’ ~ geçim, dirlik

28> İSTİFA: Arapça :: afv’’ ~ bir neden gösterip ayrılma

29> İFLAS: Arapça :: fülüs’’ ~ ufak para, ufak paralarını da tüketme

30> GREV: Fransızca :: Paris’ de işsizlerin toplandığı “Place de Gréve” meydanı

31> PARA: Farsça :: pare ~ parça

32> NAKİT: Arapça :: nakd ~ para, akçe

33> PEŞİN: Farsça :: pişin ~ önceden.

34> VÂDE: Arapça :: va’d ~ süre tanıma, zaman belirleme

35> FÂİZ: Arapça :: fevz’’ ~ bolluk, suyun taşması

36> SENET: Arapça :: sened ~ dayanak, belge

37> KÂR: Farsça :: kâr ~ iş, güç, çalışma, emek

38> BORSA: İtalyanca :: borsa ~ para kesesi

39> BANKA: İtalyanca :: banco ~ sıra, dizi

40> VEZNE: Arapça :: vezn ~ ölçü, ölçme, tartma

41> EKONOMİ: Yunanca :: oikia + nomos = oiknomia ~ ev + kural, düzen = ev geçindirme

42> İKTİSAT: Arapça :: kasd’’ ~ tasarlama, kurma

43> TİCARET: Arapça :: tecr’’ ~ alışveriş

44> TÜCCAR: Arapça :: tâcir’’ ~ ticaret yapan

45> KRAUT: Almanca ~ yeşillik, ot = Krautsalat, yani "lahana salatası"nın bir nevi kısaltması olan bu kelime 2.Dünya savaşında Alman birliklerini aşağılayıcı bağlamda kullanıldığından Almanlarca pek sevilmez.

46>